Bir başka kelime de vardır «Malenkoliya» Bu bir nevi cünün veya deliliktir. Fakat bu tam manasıyla cünün değil, biraz farklıdır. Bu kelime, Yunanca'dan tıbba dair yapılan tercümelerde, «melankoliye» kelimesinden alınmıştır. Ve bu kelimede de «n» kelimesi düşmüş ve «melakoliya» şekline girmiştir.

Arap lisanının Arapçalaştırmak için, yabancı kelimelere ihtiyacı yoktu. Ve bu çeşitli Arapça lehçelerinden alınan birçok kelime sayesinde Arap lisanı, dünyanın en zengin lisanı haline geldi. Bilhassa aynı manaya gelen müteradif kelimeler yönünden...

Arap lisanının bir diğer özelliği de, daha ilk devirlerde, telaffuz için kaideler konmuş olmasıdır. Bu Kur'an-ı Kerîmin kıraatı içindi. İlm-i tecvid hangi seslerin uzatılacağı, telaffuz'un nerelerde kesileceğini sistemli bir şekilde öğreten bir ilimdir. Bu ilimdeki bütün kaideler, Kur'an-ı Kerim'in doğru okunması içindir. Ve bu, Arapça telaffuzun asırlarca muhafazasına yardım etmiştir.

Araplardaki bu kıraat ilmi nereden gelmiştir? Bu tartışılan bir sorudur.      

Bazı müsteşrikler, bu kıraat ilminin, yani Arapça yazılmış bir yazıyı okuma sanatının Necd'den geldiğini iddia etmişlerdir. Dil olarak, bugün dahi Necd bölgesinden ve dış dünya ile hiçbir temasda bulunmamış olan bir Arabın, Arapça yazılı bir metni tıpkı Kur'an-ı Kerim'i okur gibi okuduğunu ileri sürmektedirler. Şayet Kur'an-ı Kerîm bilinmeden bu Arap dinlenmiş olsa, Kur'an-ı Kerim okuduğu zannedilir. Bu müsteşrikler demektedirler ki, Necd bölgesi asırlarca dış dünyadan kopuk vaziyette idi ve bunun için adetlerini muhafaza etmişlerdir. Bu mümkündür, fakat benim başka bir görüşüm var:

Hadis kitaplarında, Hz. Peygamber'in ashabının Kur'an-ı Kerim'i nasıl okuduklarını, bu okuma işini (kıraatı) ashabdan kimlerin daha iyi yerine getirdiğini, bu sebeple Hz. Peygamberin övgüsüne mazhar olanları incelediğimizde görüyoruz ki, bu kaide daha ziyade Yemen'de mevcuttur. Ebu Musa El-Eş'ari'ye ait meşhur bir hadis vardır: Bir sabah Hz. Peygamber, Ebu Musa El-Eş'ari'ye şöyle der: «Biliyor musun? Dün akşam nafile namazımı kılarken senin Kur'an-ı Kerim okuduğunu duydum ve bu çok güzeldi». Ebu Musa El-Eş'ari cevaben: «Eğer sizin beni duyduğunuzu bilseydim, daha güzel bir makamla okurdum» dedi. Hz. Peygamber O'na «Gerçekten Hz. Davud ehlinin kavalı sana verilmiş» dedi. Hz. Peygamber'in Ebu Musa El-Eş'ari'ye söylediklerinden şu anlam çıkmaktadır: «Makama göre okudun, kıraatında makam kaideleri vardı ve bu çok güzeldi».

Bir diğer hadis-i şerife göre, bir gün Hz. Peygamber yatsı namazından sonra Hz. Aişe'nin evine gitti. Hz. Aişe orada yoktu. Bir zaman sonra Hz. Aişe eve dönünce Hz. Peygamber O'na: «Nereye gitmiştin?» diye sordu. Hz. Aişe cevaben: «Camide Kur'an-ı Kerim okuyan birisi vardı ve okuyuşu çok hoşuma gittiği için, camide kalıp onu dinledim». Hz. Peygamber ayağa kalktı ve caminin içine bakarak, Hz. Aişe'ye «O'nun kim olduğunu biliyor musun?» dedi. Hz. Aişe, «Hayır» deyince, Hz. Peygamber: «O, Ebu Musa el-Eş'ari idi» dedi.

Hz. Ebu Musa El-Eş'ari bir Yemenliydi. Bu konudaki rivayetlerde, Kur'an-ı Kerim'i güzel okuyan Necdli bir sahabenin adına rastlanmamaktadır.

Arapça'nın bir diğer özelliği de, bizzat kendi grameridir. Bu husus da çok önemlidir. Arap lisanı çok kelime ihtiva eden bir dildir. Yani Arapça'yı başka bir dile çevirince, diğer dilden birçok kelimeye ihtiyaç vardır. Arapça bir cümle tercüme edilince, birçok cümle ile ancak ifade edilebilmektedir. Arapça'da sadece harf-ı ta'rif olan (el) değil, kelimelerdeki müennes ve müzekkerlikten başka fiil de müennes veya müzekkerdir. Çoğumuz biliyoruz ki “kale” (o dedi) erkek içindir, fakat "kalet" olunca bu, «kadın dedi» olur. Mesela; Türkçe'de «dedi» kelimesi kadın için de erkek için de, aynı şekilde kullanılır. Hal­buki Arapça'da böyle değildir. Fiil dahi müennes veya müzekker olmaktadır. Bu, Arap lisanının belirleme kaidesidir.

Arap lisanının bir başka yönü vardır ki, belki sadece Türkiye'yi ilgilendirir. Türkiye kütüphanelerinde diğer memleketlerde mevcut olmayan külliyetli bir miktarda Arapça elyazması kitaplar vardır. Paris'teki «Bibliotheoue Nationale» için Arapça el yazmaları yönünden çok zengin olduğu söyleniyor. Bu kütüphanede yedi bin Arapça elyazması vardır, İstanbul'da ise yarım milyon Arapça el yazması vardır. Böylece Türkiye'nin Arap dili, Arap edebiyatı ve Arapça eserler yönünden ne kadar büyük bir zenginliğe sahip olduğu anlaşılabilir. Bu el yazmalarını sadece İstanbul’da değil, küçük köylerde dahi gördüm. Erzurum'da hicrî 3. asra ait bir el yazmasının olduğunu söylediler ki, bu eser dünyanın başka hiçbir yerinde yoktur. Şüphesiz, bu eserleri yayınlamak ve başka memleketlerin de bu hazineden istifade edebilmesini sağlamak, bu hazineye sahip olan memleket insanlarına düşen bir vazifedir. Şüphesiz ki Arap eserleriyle meşgul olan yabancılar, her zaman için Türkiye’ye gelememektedirler. Arapça ile uğraşan Türklerin sayısı artacak olursa, bunlar bu hazineden faydalanacaklar ve başkalarını da faydalandıracaklardır.

Fakat ben, İstanbul, Ankara, Eskişehir, Çorum vs. gibi şehirlerdeki eserlerden, Türk fetihlerinden evvel yazılmış olanına rastlayamadım. Belki yirmi-otuz kadar olabilir. Bunun dışında hepsinin tarihi, Türk hakimiyetinden sonraya aittir. Yani bir Türk alimi, hakan olsun, kadı olsun, müftü vs. olsun, herhangi bir Arap'tan kitabını ödünç olarak alır ve onu istinsah ettikten sonra aslını, sahibine geri verirdi. Bugün kütüphanelerde mevcut olan el yazmaları, bu kabil istinsahlardır. Arap alimi, kitaplığını iyi muhafaza edemediği için bu eserlerin asılları kaybolmuş ve bugün elimizde sadece istinsah edilenler kalmıştır ki, ilim için bunlardan istifade ediyoruz. Bu demek oluyor ki, Türklerin, siyasi fatihleri olsun, ilmî fatihleri olsun (yani alimler), daima kitap toplayıcıları olmuşlardır. Satın alamadıkları kitapları da istinsah etmişlerdir. Bu şekilde İslami ilimlerin çoğu Araplar sayesinde değil, Türkler sayesinde muhafaza edilebilmiştir.

Arap lisanına dair son bir hususu da belirteyim. Müslümanlığı kabul eden bütün kavimler, Kur'an-ı Kerîm ve Hadis için, Arapça' ya hürmet etmişler ve bizzat kendi dillerinde her zaman Arapça kelimeler kullanmışlardır. Türkçe'de, Farsça'da, Urduca'da vs. de durum böyledir; Arapça kelimeler, İslam’ı kabul eden muhtediler tarafından kendi lisanlarına sokulmuştur. Bu hususu, bütün İslam dünyası için de söyleyebiliriz. Kendi öz lisanlarında, birçok Arapça kelime kullanmışlardır. Sultan II. Abdülhamid devrine ait bir Türkçe cümlenin belki %60’ı Arapça, %40’ı da Türkçe'dir. Yani müslüman lisanlarının Arapça'laştırılması isteniyordu. Gaye, sadece hissi bir şey olmayıp, bunda maddi bir fayda da vardır.

Bir müslüman mesela bir Türk, Arapçayı öğrenmek istediğinde, bu onun için çok kolay olacaktır. Kendi öz lisanında bir çok Arapça kelime olunca, onun Arapça öğrenmesi çok kolaylaşacaktır. Hatta bugün dahi, Türk lisanım öztürkçeleştirmek, yani yabancı kelimelerden arındırmak (bilhassa Arapça'dan) siyasetine rağmen, Türk dilinde her gün kullanılan önemli bir sayıda Arapça kelime vardır. Mesela Kur'an-ı Kerîm'de herkesin bildiği ve Arapça olan «Fatiha» suresini alalım:

Öyle zannediyorum ki, bütün Fatiha süresinde, Türklerin bilmedikleri bir tek “iyyake" kelimesi vardır. «Bismillah» daki isim kelimesi Türkçede de kullanılan bir kelimedir. «Allah», «Rahman», «Rahim» de bilinen kelimelerdendir. «Elhamdü lillahi rabbil alemin» cümlesinde geçen, «Hamd», «Allah», «Rab» ve «Alemin» kelimelerinin ne anlama geldiğini hemen hemen bütün Türkler bilirler. «Rahman», «Rahim», «Malik», «Yevm», «Din» kelimeleri de bilinir. «îyyake na'budu» da sadece «iyyake» kelimesi bilinmeyebilir. «Na'budu» kelimesinin «îbadet» kelimesinden geldiğini söylediğimizde, herkes bunu anlar. Aynı şekilde «Ve iyyake nestein» de, «ve» bilinir, «Nestein» de bugün kullanılmasa bile Osmanlıca'da kullanılmış olan «istiane» kelimesinden geldiği belirtilirse, anlaşılır, «îhdines-sıratel-mustakim»de aynı şekilde bilinmektedir. «En'amte Aleyhim» de «En'amte» «in'am»dan geliyor ki anlamı bilinir. «Gayril mağdubi aleyhim»de de durum aynıdır. Netice olarak, Fatiha süresinin bütün kelimelerini veyahut, bu kelimelerden türemiş başka kelimeler bilinir.

Hocalarımdan biri (Allah rahmet eylesin) bana diyordu ki: «Bütün müslümanların, Arapçayı kolaylaştırmaları ve bunu kendi öz lisanlarına almaları bir vazifedir. Kendi memleketlerindeki müslümanlar için, Arapça'yı kolaylaştırmak, onların vazifesidir.» Bu nasıl olacak? O şöyle diyordu: «Kur'an-ı Kerîm'de kullanılmış olan kelimeler on bin kadardır, hatta daha da az. Altı binden fazla ayet olmasına rağmen, mükerrer kelimeler çıkarıldığında, geriye bin veya daha az kelime kalır.»

Şayet Kur'an-ı Kerîm'de kullanılan kelimelerin köklerini alacak olursak» Arapça lisanı bizim için son derece kolaylaşır, işte Arapça kelimelerin, diğer İslam lisanlarına alınmasında gaye budur. Aynı gayeyle, Arapça yazışını bile almışlardır ki, gaye Arapça'yı kolaylaştırmaktır. Madrid'de ispanyol dilinde fakat Arapça yazılmış yüzlerce elyazması gördüm. Polonya'da Arapça yazılmış Polon dilinde el yazmaları var; diğer Avrupa dillerinde de yazılmış olanlar mevcuttur. Hatta bazı Doğu Avrupa ülkelerinde Arapça alfabe alınmıştır. Dediğim gibi, bu Arapça dilini bilmeyi kolaylaştırıyordu.